Analiza wyników

Jak opisać wyniki ankiety w pracy dyplomowej?

Jak opisać wyniki ankiety, żeby rozdział nie był tylko przepisaniem procentów z wykresów? Trzeba uporządkować dane, wybrać informacje odpowiadające problemom badawczym i przełożyć je na rzeczowy tekst. Poniżej znajdziesz przykłady opisów wyników, możliwą strukturę rozdziału oraz wskazówki dotyczące tabel, wykresów i interpretacji.

Zacznij od uporządkowania danych

Zanim powstaną wykresy i opisy, trzeba sprawdzić materiał badawczy.

W zależności od rodzaju badania może to obejmować:

  • sprawdzenie kompletności odpowiedzi;
  • wykrycie oczywistych błędów;
  • uporządkowanie nazw zmiennych;
  • zakodowanie odpowiedzi;
  • przygotowanie kategorii dla pytań otwartych, jeśli sposób analizy tego wymaga;
  • określenie liczby obserwacji uwzględnianych w poszczególnych analizach.

Dopiero na uporządkowanych danych warto budować dalszą część analizy.

Nie opisuj wyników w kolejności formularza tylko dlatego, że tak powstała ankieta

Rozdział wynikowy powinien odpowiadać logice badania.

Dobrym punktem wyjścia są:

  1. problemy badawcze;
  2. hipotezy, jeśli zostały postawione;
  3. grupy tematyczne wynikające z konstrukcji badania.

Jeżeli pytania 3, 9 i 14 dostarczają danych do rozwiązania tego samego problemu, często lepiej analizować je razem niż mechanicznie omawiać każde pytanie według numeru.

Tabela, wykres czy tekst?

Nie każda informacja potrzebuje wykresu.

Tabela sprawdza się wtedy, gdy ważne są dokładne wartości lub porównanie wielu kategorii.

Wykres może ułatwić zauważenie struktury, różnic lub tendencji.

Tekst służy do wskazania najważniejszych obserwacji i interpretacji.

Nie warto przedstawiać dokładnie tej samej informacji jednocześnie w rozbudowanej tabeli, na wykresie i w kilku zdaniach powtarzających wszystkie liczby.

Przykład opisu wyników ankiety – od danych do tekstu

Załóżmy, że pytanie ankietowe brzmi: „Jak często podejmujesz aktywność fizyczną?”. W badaniu 100 osób odpowiedzi rozłożyły się następująco: codziennie – 18 osób, kilka razy w tygodniu – 47 osób, raz w tygodniu – 21 osób, rzadziej – 14 osób.

Opis, który tylko przepisuje wykres, mógłby brzmieć: „18% badanych ćwiczy codziennie, 47% kilka razy w tygodniu, 21% raz w tygodniu, a 14% rzadziej”. Taki zapis jest poprawny liczbowo, ale niewiele dodaje do danych widocznych na wykresie.

Lepszy przykład: „Największą grupę stanowili respondenci podejmujący aktywność fizyczną kilka razy w tygodniu (47%). Łącznie 65% badanych deklarowało aktywność co najmniej kilka razy w tygodniu. Rzadziej niż raz w tygodniu ćwiczyło 14% respondentów. W badanej próbie dominowały więc osoby deklarujące regularną aktywność fizyczną”.

Jak opisywać pojedynczy wynik?

Słaby opis: „40% odpowiedziało A, 35% B, 15% C, a 10% D.”

Jeżeli wszystkie te wartości są już widoczne na wykresie, tekst niewiele wnosi.

Lepszy opis powinien wskazać, co jest istotne: „Największa część respondentów wskazała odpowiedź A. Odpowiedź B wybierano nieco rzadziej, natomiast warianty C i D stanowiły mniejszość wskazań.”

Jeżeli dokładne wartości mają znaczenie dla argumentacji, można je oczywiście podać. Chodzi o to, aby opis nie był mechanicznym odczytywaniem całej grafiki.

Opis a interpretacja

Opis odpowiada przede wszystkim na pytanie: „Co pokazują dane?”

Interpretacja idzie krok dalej: „Co ten wynik oznacza w kontekście problemu badawczego?”

Przykład:

Wynik: osoby deklarujące częstszą aktywność uzyskały wyższe wartości badanego wskaźnika.

Interpretacja: uzyskany wynik wskazuje na występowanie związku w badanej próbie, o ile zastosowana analiza rzeczywiście pozwala na taki wniosek.

Nie należy natomiast automatycznie pisać, że jedna zmienna „powoduje” drugą. Związek statystyczny czy współwystępowanie nie jest automatycznie dowodem zależności przyczynowej.

Wyniki powinny odpowiadać problemom badawczym

Można przygotować roboczą tabelę:

Problem badawczyDane/pytaniaSposób analizyMiejsce w rozdziale
Jak często badani studenci podejmują aktywność fizyczną?Pytanie o liczbę dni aktywności w typowym tygodniuRozkład odpowiedzi i podstawowe statystyki opisowe odpowiednie do rodzaju danychCzęstotliwość podejmowania aktywności fizycznej

Taka robocza tabela pomaga sprawdzić przed rozpoczęciem opisu, czy każdy problem badawczy ma odpowiadające mu dane i zaplanowany sposób analizy.

Dzięki temu łatwo sprawdzić, czy:

  • każdy problem został przeanalizowany;
  • nie pominięto potrzebnych danych;
  • w rozdziale nie znalazły się przypadkowe analizy bez związku z celem badania.

Jak może wyglądać rozdział z wynikami ankiety?

Nie ma jednego obowiązkowego układu rozdziału wynikowego. Struktura powinna wynikać z problemów badawczych, rodzaju danych i wymagań uczelni. W typowej pracy ankietowej można jednak rozważyć następującą kolejność:

  1. krótka informacja o liczbie analizowanych ankiet i ewentualnych wykluczeniach;
  2. charakterystyka badanej grupy – tylko cechy istotne dla badania;
  3. wyniki uporządkowane według problemów badawczych lub bloków tematycznych;
  4. porównania grup lub analiza zależności, jeśli wynikają z problemów i rodzaju danych;
  5. weryfikacja hipotez, jeżeli zostały postawione;
  6. krótkie podsumowanie najważniejszych ustaleń prowadzące do wniosków.

Jak opisać metryczkę respondentów?

Metryczka nie powinna być automatycznym katalogiem wszystkich cech respondentów. Warto podać liczebność grupy i te informacje, które pomagają zrozumieć próbę lub będą później wykorzystywane w analizie, np. wiek, staż pracy czy rok studiów. Jeżeli dana cecha nie ma związku z celem badania, nie trzeba poświęcać jej rozbudowanego komentarza.

Przydatne sformułowania do opisu wyników

SytuacjaPrzykładowe sformułowanie
Najczęstsza odpowiedźNajwiększa grupa respondentów wskazała…
Porównanie odpowiedziOdpowiedź A wybierano częściej niż odpowiedź B…
Niewielki udziałNiewielki odsetek badanych deklarował…
Różnica między grupamiW badanej próbie odsetek odpowiedzi był wyższy w grupie A niż w grupie B…
Ostrożny wniosekUzyskane wyniki wskazują, że w badanej grupie…

Takie zwroty pomagają zachować rzeczowy styl, ale nie powinny zastępować analizy. Każde zdanie musi odpowiadać rzeczywistym danym i zakresowi wnioskowania, na jaki pozwala badanie.

Co z hipotezami?

Jeżeli w pracy postawiono hipotezy, trzeba wskazać wyniki służące do ich weryfikacji.

Nie należy uznawać hipotezy za potwierdzoną wyłącznie na podstawie pojedynczego procentu, jeżeli jej treść dotyczy zależności lub różnic wymagających odpowiedniej analizy.

Sposób weryfikacji musi odpowiadać rodzajowi danych i konstrukcji hipotezy. Gdy hipoteza dotyczy zależności lub różnic, może być potrzebna analiza statystyczna.

Najczęstsze błędy w opisie wyników

  • przepisywanie wszystkich procentów z wykresów;
  • omawianie pytań bez odniesienia do problemów badawczych;
  • używanie słowa „wpływ”, gdy badanie wykazało jedynie współwystępowanie lub związek;
  • wyciąganie wniosków dotyczących całej populacji bez podstaw do takiego uogólnienia;
  • ignorowanie odpowiedzi niepasujących do oczekiwań;
  • tworzenie bardzo wielu wykresów, które nie wnoszą nowych informacji;
  • brak konsekwencji w liczbie badanych;
  • mieszanie prezentacji wyników z szeroką dyskusją literatury, jeśli struktura pracy przewiduje osobną dyskusję.

Schemat pracy z wynikami

  1. Uporządkuj dane.
  2. Powiąż zmienne i pytania z problemami badawczymi.
  3. Wybierz odpowiedni sposób analizy.
  4. Przygotuj tylko potrzebne tabele i wykresy.
  5. Opisz najważniejsze obserwacje.
  6. Zinterpretuj je w zakresie, na jaki pozwalają dane.
  7. Zweryfikuj hipotezy, jeśli zostały postawione.
  8. Na końcu sformułuj odpowiedzi odnoszące się do problemów badawczych.

Zanim powstaną wyniki, narzędzie musi zbierać właściwe dane – jak przygotować ankietę do pracy magisterskiej lub licencjackiej, opisujemy osobno. Całość warto zestawić z metodologią badań w pracy dyplomowej oraz, jeśli hipotezy zostały postawione, z tym, jak formułować hipotezy badawcze.

Kontakt

Masz pytania?
Napisz do nas!

Opowiedz nam, czego potrzebujesz. Odpowiemy, wyjaśnimy możliwości i zaproponujemy najlepszy zakres wsparcia.

Skontaktuj się