Metodologia badań

Hipotezy badawcze – jak je formułować? Przykłady

Hipoteza nie jest przewidywaniem wpisanym do pracy „na wyczucie”. Powinna wynikać z problemu badawczego i być sformułowana tak, aby zebrane dane pozwalały ją zweryfikować.

Czym jest hipoteza badawcza?

Hipoteza to przewidywane wyjaśnienie, zależność lub różnica, którą poddajemy weryfikacji w badaniu.

Jeżeli problem badawczy ma postać pytania, hipoteza może stanowić przewidywaną odpowiedź – ale tylko wtedy, gdy charakter badania uzasadnia jej postawienie.

Problem: „Czy częstotliwość aktywności fizycznej jest związana z deklarowaną oceną samopoczucia studentów?”

Przykładowa hipoteza: „Wyższa częstotliwość podejmowania aktywności fizycznej wiąże się z wyższą deklarowaną oceną samopoczucia studentów.”

Czy każda praca wymaga hipotez?

Nie.

W badaniach eksploracyjnych, opisowych czy jakościowych hipotezy mogą nie być potrzebne. Znaczenie mają również wymagania metodologiczne konkretnej uczelni i dyscypliny.

Nie należy dopisywać hipotez wyłącznie dlatego, że pojawiają się w innych pracach.

Problem i hipoteza muszą do siebie pasować

ProblemHipoteza
Czy częstotliwość X jest związana z Y?Większa częstotliwość X wiąże się z wyższym/niższym Y.
Czy grupy A i B różnią się pod względem X?Grupy A i B różnią się pod względem X.
Jak badani oceniają X?Nie zawsze wymaga hipotezy – zależy od projektu badania.

Jak przygotować hipotezę krok po kroku?

1. Zacznij od problemu badawczego

Nie twórz osobnej listy hipotez niezależnej od problemów.

2. Określ, czego dotyczy przewidywanie

Czy przewidujesz:

  • zależność;
  • różnicę między grupami;
  • określony kierunek zależności;
  • występowanie konkretnego zjawiska?

3. Sprawdź możliwość pomiaru

Jeśli hipoteza dotyczy „wysokiej motywacji”, trzeba wiedzieć, jak motywacja zostanie określona lub zmierzona.

4. Sprawdź narzędzie

Nawet dobrze sformułowana hipoteza nie będzie możliwa do zweryfikowania, jeśli kwestionariusz nie dostarcza odpowiednich danych.

Przykłady

Organizacja pracy

Problem: czy staż pracy jest związany z deklarowaną oceną możliwości pracy zdalnej?

Hipoteza: ocena możliwości pracy zdalnej różni się w zależności od stażu pracy badanych pracowników.

To przykład konstrukcji hipotezy, a nie twierdzenie, że taka zależność faktycznie występuje.

Praca zdalna

Problem: czy pracownicy pracujący głównie zdalnie różnią się od pracowników pracujących stacjonarnie pod względem oceny przepływu informacji?

Hipoteza: ocena przepływu informacji różni się między pracownikami pracującymi głównie zdalnie a pracownikami pracującymi stacjonarnie.

Bezpieczeństwo lokalne

Problem: czy ocena bezpieczeństwa różni się w zależności od miejsca zamieszkania respondentów?

Hipoteza może przewidywać występowanie różnic, o ile projekt badania oraz wcześniejsze podstawy teoretyczne uzasadniają takie przypuszczenie.

Czego unikać?

Niepoprawne lub problematyczne konstrukcje:

  • „Respondenci mają różne zdanie na temat bezpieczeństwa.”
  • „Internet wpływa na młodzież.”
  • „Większość osób prawdopodobnie będzie zadowolona.”

Problemy takich zdań to między innymi brak precyzji, niejasne zmienne i trudność w jednoznacznej weryfikacji.

Hipoteza nie musi się potwierdzić

Wynik niezgodny z hipotezą nie oznacza automatycznie, że badanie zostało przeprowadzone źle.

Celem badania jest sprawdzenie założenia na podstawie danych, a nie doprowadzenie do jego potwierdzenia.

Nie należy więc dobierać pytań, usuwać wyników czy interpretować danych w taki sposób, aby za wszelką cenę uzyskać wynik zgodny z początkowym przypuszczeniem.

Checklista hipotezy

Sprawdź:

  • Czy hipoteza odpowiada konkretnemu problemowi?
  • Czy wiadomo, jakich zmiennych dotyczy?
  • Czy można pozyskać dane potrzebne do jej weryfikacji?
  • Czy narzędzie rzeczywiście zbiera te dane?
  • Czy sposób analizy pozwoli ją zweryfikować?
  • Czy jej postawienie jest uzasadnione charakterem badania?

Hipoteza powinna wynikać z wcześniej sformułowanego problemu badawczego. Jak go zapisać, pokazujemy w materiale Problem badawczy – jak go sformułować? Przykłady. Miejsce hipotez w całym projekcie badania omawiamy w materiale Metodologia badań w pracy dyplomowej – jak ją przygotować?, a przejście do pytań kwestionariusza – w materiale Jak przygotować ankietę do pracy magisterskiej lub licencjackiej?

Kontakt

Masz pytania?
Napisz do nas!

Opowiedz nam, czego potrzebujesz. Odpowiemy, wyjaśnimy możliwości i zaproponujemy najlepszy zakres wsparcia.

Skontaktuj się