Metodologia badań

Metoda, technika i narzędzie badawcze – czym się różnią?

Metoda, technika i narzędzie badawcze często pojawiają się obok siebie w rozdziale metodologicznym, ale nie oznaczają tego samego. Ich rozróżnienie ułatwia opisanie, w jaki sposób badanie zostało zaplanowane i przeprowadzone.

Najprostsze rozróżnienie

Można zacząć od trzech pytań:

Metoda – jaki ogólny sposób postępowania badawczego przyjmuję?

Technika – w jaki sposób będę pozyskiwać potrzebne informacje?

Narzędzie – za pomocą czego zostaną zebrane lub zarejestrowane dane?

PoziomPrzykład
Metodasondaż diagnostyczny
Technikaankietowanie
Narzędziekwestionariusz ankiety

To uproszczony przykład. Terminologia metodologiczna może różnić się między dyscyplinami i autorami, dlatego w pracy należy zachować zgodność z literaturą oraz wytycznymi przyjętymi na danym kierunku.

Narzędzie nie jest metodą

Zdanie:

„Metodą badawczą była ankieta”

może być nieprecyzyjne, jeżeli w przyjętej przez autora klasyfikacji ankietowanie jest techniką, a kwestionariusz ankiety narzędziem.

Dlatego nie warto dobierać określeń intuicyjnie.

Najpierw trzeba sprawdzić, jak definiuje je literatura metodologiczna wykorzystywana w pracy.

Przykład z ankietą

Załóżmy, że badanie dotyczy satysfakcji studentów z organizacji zajęć.

Możliwy układ:

  • metoda: sondaż diagnostyczny;
  • technika: ankietowanie;
  • narzędzie: kwestionariusz ankiety.

Kwestionariusz zawiera konkretne pytania pozwalające zebrać dane potrzebne do rozwiązania problemów badawczych.

Przykład z wywiadem

Jeżeli chcemy poznać doświadczenia określonej grupy, możemy wykorzystać wywiad.

Narzędziem może być przygotowany scenariusz lub dyspozycje do wywiadu – zależnie od rodzaju badania i przyjętej terminologii.

Nie należy jednak automatycznie zakładać jednego schematu nazewnictwa dla każdej dyscypliny.

Przykład z analizą dokumentów

Materiałem badawczym nie zawsze muszą być odpowiedzi respondentów.

Badanie może wykorzystywać:

  • dokumentację;
  • raporty;
  • akty prawne;
  • dokumenty organizacyjne;
  • inne materiały zastane.

W takim przypadku sposób opisu metody, techniki i narzędzia powinien odpowiadać rzeczywistemu sposobowi analizy tych materiałów.

Czy można wykorzystać kilka technik?

Tak, jeżeli wynika to z problemu badawczego.

Przykładowy projekt może obejmować:

  • ankietę skierowaną do jednej grupy;
  • ankietę skierowaną do drugiej grupy;
  • wywiad z ekspertem.

Nie oznacza to jednak, że większa liczba technik automatycznie oznacza lepsze badanie.

Każdy element powinien mieć określoną funkcję.

Jak dobrać sposób badania?

Zadaj kolejno pytania:

  1. Jaki jest cel badania?
  2. Jak brzmią problemy badawcze?
  3. Jakiego rodzaju danych potrzebuję?
  4. Od kogo lub z jakiego materiału mogę je uzyskać?
  5. Jaki sposób zbierania danych pozwoli uzyskać potrzebne informacje?
  6. Jakiego narzędzia potrzebuję?
  7. Jak później przeanalizuję dane?

Dopiero wtedy wybór metody i techniki staje się elementem projektu badania, a nie przypadkową decyzją.

Najczęstsze błędy

  • metoda, technika i narzędzie używane są jako synonimy;
  • w metodologii wymieniono metodę, której faktycznie nie zastosowano;
  • narzędzie nie odpowiada problemom badawczym;
  • autor podaje kilka metod tylko po to, aby metodologia wyglądała bardziej rozbudowanie;
  • klasyfikacja pojęć pochodzi z różnych źródeł i nie jest spójna;
  • ankieta została przygotowana przed ustaleniem problemów badawczych.

Co powinno znaleźć się w pracy?

Nie wystarczy wymienić nazwę metody.

Czytelnik powinien rozumieć:

  • dlaczego wybrano określony sposób badania;
  • jakie dane były potrzebne;
  • kto lub co było przedmiotem badania;
  • jak zastosowano technikę;
  • jak wyglądało narzędzie;
  • jak przebiegało badanie.

Dobór metody, techniki i narzędzia wynika z metodologii badania i problemu badawczego. Jeżeli dane mają pochodzić z kwestionariusza, kolejny krok opisujemy w materiale Jak przygotować ankietę do pracy magisterskiej lub licencjackiej?.

Kontakt

Masz pytania?
Napisz do nas!

Opowiedz nam, czego potrzebujesz. Odpowiemy, wyjaśnimy możliwości i zaproponujemy najlepszy zakres wsparcia.

Skontaktuj się